گلد كوئیست، الماس، كارتهاى پنتاگونو و مشابه آن - قیمت نقد و نسیه كالا - قرض ربوى - صندوقهاى قرض الحسنه - استفاده از وام بانكى در غیر مورد واگذار شده - كارمزد - معاملات بانكى - ارمغان بهزیستى - رشوه - هدیه در محیط ادارى - ساختن مجسمه - استعمال، تولید و خرید و فروش مواد مخدر - كمك به متكدیان - استفاده شخصى از امكانات دولتى و اموال عمومى‏ - اجاره به شرط قرض - تصرف اموال فرزندان توسط والدین - خرید و فروش بن و کوپن - مشروط کردن وام به ماندن پول در حساب - شطرنج - پاسور و نرد - 

گلد كوئیست، الماس، كارتهاى پنتاگونو و مشابه آن

س83: معاملات شبكه‌اى و زنجیره‌اى وجود دارد (مثل گلدكوئیست، الماس و...) كه شركت اقدام به فروش طلا یا الماس یا محصولى دیگر از طریق بازاریابى شبكه اى كرده است به این صورت كه شخص مبلغى به حساب آنان واریز مى‏كند و سپس براى شركت بازاریابى مى‏كند و به ازاى هر چند مشترى كه بواسطه این فرد ثبت نام كرده و براى خرید الماس یا طلا یا كالایى دیگر پیش پرداخت بدهند و زنجیره به حد نصاب برسد، مبلغى به عنوان كمیسیون به حساب وى واریز مى‏شود و یا امتیاز خرید سایر محصولات شركت به وى داده مى‏ شود. معامله به این شیوه چه حكمى‏ دارد؟
ج) معامله به شیوه مذكور صورت شرعى ندارد و جایز نیست.

قیمت نقد و نسیه كالا

س84: خرید كالا بطور نسیه مدت دار (مثلاً به مدت یك سال بصورت اقساطى) به قیمتى بیشتر از قیمت نقدى آن چه حكمى‏ دارد؟
ج) اگر كالاهاى مذكور داراى دو قیمت باشند، یك قیمت نقد و یك قیمت نسیه (اقساطى)؛ خرید و فروش كالا به صورت نسیه به قیمتى بیشتر از قیمت نقد اشكال ندارد و این قبیل معاملات، ربوى محسوب نمى‏شود.

قرض ربوى

س85: ما در خارج از كشور زندگى مى‏كنیم گرفتن وام از بانكهاى خارجى، با توجه به اینكه مجبوریم درصدى را به عنوان بهره به آنها بپردازیم، چه حكمى‏ دارد؟
ج) در فرض سؤال، قرض ربوى است و گرفتن آن تكلیفاً جایز نیست (یعنى كار حرامى‏ است) هرچند شخص مالك اصلى قرض مى‏شود، و راه پرهیز از حرمت تكلیفى در صورت اضطرار این است كه انسان قصد پرداخت سود را نداشته باشد، هرچند كه مى‏داند از او خواهند گرفت.

صندوقهاى قرض الحسنه

س86: بعضى ‌از صندوقهاى قرض‌الحسنه‌ پیشنهاد ‌مى‏‌كنند كه ‌مبلغى در آن صندوق ودیعه گذاشته شود و پس از چند ماه دو برابر مبلغ ودیعه، وام مى‏دهند و كارمزدى نیز دریافت مى‏‌كنند حكم آن چیست؟
ج) اگر دادن پول به صندوق به این عنوان باشد كه آن پول براى مدتى نزد صندوق به صورت قرض بماند به این شرط كه صندوق هم بعد از آن مدت، وامى‏ در اختیار او قرار دهد و یا وام‌دادنِ صندوق، مشروط به این شرط باشد كه او قبلاً مبلغى را در صندوق گذاشته باشد، این شرط در حكم ربا بوده و شرعاً حرام و باطل است، ولى اصل قرض نسبت به هر دو طرف صحیح مى‏باشد.

س87: در بین مردم باب شده كه تعدادى از افراد مثلاً 20 نفر ماهانه هر كدام ده هزار تومان طبق قراردادى كه همه آن را قبول كرده‏اند روى هم مى‏گذارند و هر ماه به یكى از افراد به قید قرعه كل مبلغ را مى‏دهند و فردى كه پول را مى‏گیرد همه ماهه همان ده هزار تومان را تا تمام شدن قسط مى‏دهد و بقیه نیز به قید قرعه و نوبت پول را مى‏گیرند و هیچگونه سود یا كارمزد به هیچ كس تعلق نمى‏گیرد.
لطفاً حكم شرعى این مسئله را بفرمایید.
ج) مشاركت در قرض دادن به اعضاى صندوق به شرح فوق الذكر اشكال ندارد.

استفاده از وام بانكى در غیر مورد واگذار شده

س88: در خصوص وامهاى بانكى كه داراى مصارف خاص مى‏‏باشد در صورتى كه وام گیرنده تمام شرایط دریافت آن وام را دارا باشد آیا مى‏‏تواند پس از اخذ وام آن را صرف مسائل دیگر نماید. به عنوان مثال وام‏هاى تعمیر و یا ساخت مسكن كه از جمله شرایط آن داشتن خانه‌اى نیمه ساز با سند شش دانگ و پروانه كسب مى‏‏باشد اگر شخصى تمامى‏ شرایط را دارا بوده واز نظر كارشناسان بانك هیچ گونه منعى نداشته باشد و وام مذكور را به وى تحویل نمایند حال با توجه به اینكه اكنون وام گیرنده شخصاً صاحب و مالك این پول مى‏‏باشد آیا مى‏تواند پولهاى دریافتى را صرف كارهاى ضرورى‏تر نماید و بعداً از پول شخصى خود منزل را تعمیر نماید؟
ج) تخلف از مقررات بانك جایز نیست و در صورت تخلف از شرط، بانك مى‏تواند وام را استرداد كند.

س89: آیا مى‏توان وامهایى را كه جهت مصارف خاص (مثلاً براى تعمیر مسكن) داده مى‏شود را براساس نیاز در جاى دیگرى (مثلاً پرداخت بدهى) صرف نمود؟
ج) آنچه را قرض دهنده به اشخاص مى‏دهد اگر واقعاً قرض باشد و شرط كند كه حتماً باید در مورد خاصى مصرف شود، تخلف از این شرط جایز نیست و همچنین آنچه را كه صاحب پول به گیرنده مى‏دهد اگر به عنوان سرمایه مضاربه یا شراكت و مانند آن باشد حق ندارد آن را در غیر كارى كه صاحب پول بخاطر آن، پول را در اختیار او گذاشته است مصرف نماید.

كارمزد

س90: ما در یك صندوق قرض الحسنه توافق كرده‌ایم 2% كارمزد از اعضا دریافت كنیم، اشكالى دارد یا خیر؟
ج) كارمزد اگر واقعاً مزد كار باشد ـ نه صرف تغییر اسم ـ اشكال ندارد.

 معاملات بانكى

س91: مقدارى پول از پدرم به من رسیده است. آیا مى‏توانم آن را در بانك سرمایه گذارى كرده و از بهره‌اى كه بانك به آن مى‏دهد استفاده كنم؟ و كلاً حكم بهره‏‏هایى كه بانكهاى كشور به سپردههاى مردم مى‏‌دهند چگونه است؟
ج) بطور كلى، معاملات بانكى كه بانكها بر اساس قوانین مصوّب مجلس شوراى اسلامى‏ و مورد تأیید شوراى نگهبان انجام مى‏دهند، بى‌اشكال و محكوم به صحت است و سود حاصل از بكارگیرى سرمایه بر اساس یكى از عقود اسلامى‏، شرعاً حلال مى‏باشد.

ارمغان بهزیستى

س92: پرداخت وجه در مقابل گرفتن برگه‏هاى خیریه كه پس از مدتى با قرعه كشى به خریدارانِ اوراق جوایزى مى‏دهند (مانند ارمغان بهزیستى) و شركت در قرعه كشى آن چه حكمى‏ دارد؟
ج) توزیع و نشر اوراق جمع‏آورى تبرعات از مردم براى صرف آن در امور خیریه و تشویق و ترغیب متبرعین با قید قرعه، منع شرعى ندارد و همچنین دریافت آن اوراق و پرداخت وجه به قصد شركت در امور خیریه مانعى ندارد.

رشوه

س93: چنانچه انجام دادن كارى (كه قانونى است و حق كسى را تضییع نمى‏كند) در اداره‏اى منوط به دادن مبلغى به مجرى آن كار باشد، بگونه‏اى كه اگر این مبلغ را نپردازد كار انجام نخواهد شد، پرداخت آن چه حكمى‏ دارد؟
ج) پرداخت پول یا اموال دیگر از طرف فرد مراجعه‏كننده به كارمندان ادارات كه مكلّف به ارائه خدمات ادارى به مردم هستند، و حتماً منجر به فساد ادارات خواهد شد، عملى است كه از نظر شرعى حرام محسوب مى‏‏شود (هر چند باعث ایجاد مشكل و زحمت براى دیگران نشود) و توهّم اضطرار، مجوّزِ او در انجام این كار نیست.
كارمندان ادارات هم حق ندارند هیچگونه مبلغى را بطور غیر قانونى در برابر انجام كار مراجعه كنندگان درخواست و یا دریافت كنند و جایز نیست در این مال تصرف نمایند، بلكه باید آن را به صاحبانش بازگردانند.

هدیه در محیط ادارى

س94: چنانچه فردى از باب تشكر و قدردانى از كارمند، هدیه‏اى به او اهدا مى‏كند، حكمش چیست؟ هر چند آن كارمند بدون هیچ گونه چشم داشتى كارى را انجام داده باشد؟
ج) هدیه در محیط كار و از جانب ارباب رجوع، یكى از خطرناكترین چیزها است و هر چه بیشتر از آن اجتناب كنید به صرفه دنیا و آخرت شما، خواهد بود. فقط در یك صورت دریافت آن جایز است و آن این است كه هدیه دهنده با اصرار زیاد و با امتناع مأمور از قبول، بالاخره به نحوى آن را اهداء كند آن هم بعد از انجام كار و بدون مذاكره و حتى توقع قبلى.

ساختن مجسمه

س95: ساختن مجسمه و یا عروسك‌ چه حكمى‏ دارد؟ 
ج) ساختن مجسمه كاملِ موجوداتى كه روح دارند (مانند انسان و حیوان) اشكال دارد، اما خرید، فروش، نگهدارى و ارائه آن اشكالى ندارد.

استعمال، تولید و خرید و فروش مواد مخدر

س96: استعمال مواد مخدر از قبیل حشیش، تریاك، هروئین، مورفین، مارى جوانا و ... بصورت خوردن، نوشیدن، كشیدن، تزریق و یا شیاف چه حكمى‏ دارد؟ خرید و فروش و سایر راههاى كسب درآمد با آن مثل حمل و نقل و نگهدارى و قاچاق آنها چه حكمى‏ دارد؟
ج) استعمال مواد مخدر و استفاده از آنها با توجه به آثار سوءشان از قبیل ضررهاى شخصى و اجتماعى قابل ملاحظه‏اى كه بر استعمال آنها مترتب مى‏شود، حرام است و به همین دلیل كسب درآمد با آنها از طریق تولید، حمل و نقل، نگهدارى، خرید و فروش و غیر آن هم حرام مى‏باشد.

كمك به متكدیان

س97: كمك به كسانى كه در كوچه و خیابان تكدّى‏گرى (گدایى) مى‏كنند چه حكمى‏ دارد؟
ج) اگر این عمل ترویج دروغ، بیكارى و تكدى‏گرى و تخلف از قانون باشد باید از آن اجتناب شود. مى‏توانید صدقات و تبرعات را به مؤسسات مورد اطمینانى كه در این زمینه فعال هستند بدهید.

استفاده شخصى از امكانات دولتى و اموال عمومى‏

س98: استفاده موردى از وسائل نقلیه ادارات ـ با نظر موافق مسؤول اداره ـ در كارهاى شخصى چه حكمى‏ دارد؟
ج) استفاده شخصى از امكانات دولتى و اموال عمومى‏ باید طبق قوانین و مقررات مربوطه باشد.

اجاره به شرط قرض

س99: آنچه امروزه در بین مردم متعارف شده كه هنگام اجاره دادنِ خانه مبلغى را جلوتر مى‏گیرند، از نظر شرعى چه وجهى دارد؟ (به این شكل كه مثلاً مستأجر مبلغ دو میلیون تومان پول پیش به صاحبخانه مى‏دهد به همراه پنج هزار تومان ماهیانه) آیا صحیح است؟
ج) اگر خانه به مبلغى اجاره شود و در ضمن عقد اجاره شرط گردد كه مستأجر مبلغى را به صاحب خانه قرض دهد، اشكال ندارد.

تصرف اموال فرزندان توسط والدین

س100: آیا پدر و مادر بدون اجازه فرزند حق تصرف در مال او را دارند؟ (قبل و بعد از ازدواج)
ج) در مورد فرزند کبیر و رشید چنین حقى ثابت نیست و نسبت به فرزند نابالغ نیز منوط به تحقق شرایط است.

خرید و فروش بن و کوپن

س101: خرید و فروش بن و کوپن چه حکمى دارد؟
ج) در صورتى که کالا محسوب نشود مطلقاً خرید و فروش آن جایز نیست و در فرض این که کالا محسوب شود، میزان در این گونه امور، قوانین و مقررات نظام جمهورى اسلامى مى‌باشد و باید طبق آن عمل شود.

مشروط کردن وام به ماندن پول در حساب

س102: در برخى از بانک‌ها و مؤسسه‌هاى قرض‌الحسنه، گرفتن وام مشروط بر ماندن پول به مدت معینى در بانک مى‌باشد، آیا افتتاح حساب و گرفتن وام با شرط مذکور صحیح است؟
ج1) اگر دادن پول به صندوق به این عنوان باشد که آن پول براى مدتى نزد صندوق به صورت قرض بماند به این شرط که صندوق هم بعد از آن مدت وامى در اختیار او قرار دهد و یا وام دادن صندوق به این شرط باشد که او قبلاً مبلغى را در صندوق گذاشته باشد، این شرط در حکم ربا بوده و شرعاً حرام و باطل است ولى اصل قرض نسبت به هر دو طرف صحیح مى‌باشد.

س103: افتتاح حساب در صندوق‌هاى قرض‌الحسنه محلى که هر ماه به قید قرعه به نام یکى از اعضاء در مى‌آید، چه حکمى دارد؟
ج2) اگر شرط ضمن قرض در میان نباشد، تخصیص وام به اعضاء صندوق یا به عضویت صندوق درآمدن، به امید دریافت وام در آینده، اشکال ندارد.

شطرنج

س104: آیا بازى با شطرنج جایز است؟ بدون شرط بندى چطور؟
ج) اگر به تشخیص مكلف امروزه شطرنج عرفاً از آلت قمار بودن خارج شده باشد، بازى با آن بدون برد و باخت اشكالى ندارد.

 پاسور و نرد

س105: مستدعى است نظر آن حضرت را راجع به حرمت یا عدم حرمت بازى كردن پاسور بفرمائید. ضمناً بازى با تخته نرد چه حكمى‏ دارد؟
ج) بازى با پاسور و نرد كه جزو آلات قمار محسوب مى‏شوند، بطور مطلق حرام است.