اگر فروشنده كالایش را نسیه بفروشد صحیح نیست در ضمن معامله خود....


1- مسأله‌ : اگر فروشنده كالایش را نسیه بفروشد صحیح نیست در ضمن معامله خود بر مشتری شرط كند كه دوباره آنرا نقداً به كمتر از قیمت خرید به او بفروشد .

بنابراین‌اگر فروشنده بگوید : من این كالا را به تو نسیه‌ می‌فروشم به شرطی كه دوباره آنرا نقد به من بفروشی این شرط و معامله نقدی كه پس از آن واقع می شود باطل است .

همچنین اگر خریدار كالای فروشنده را نقداً بخرد صحیح نیست در ضمن معامله بر فروشنده شرط كند كه دوباره آنرا از او نسیه به بیشتر از قیمت خرید بخرد .

بنابراین اگر خریدار بگوید : من این كالای تو را نقد می‌خرم به شرط اینكه تو دوباره آنرا از من نسیه بخری این شرط و معامله نسیه پس از آن باطل است .

2- مسأله‌ فتوای تفصیلی مراجع عظام پیرامون « بیع عینه » از این قرار است :

 آیات عظام : خوئی ، سیستانی ، تبریزی : معامله مذكور باطل است .

 آیات عظام گلپایگانی ، صافی گلپایگانی : معامله مذكور بنابر مشهور باطل است .

 مرحوم امام : بنابر احتیاط واجب باطل است ، بله اگر چنین معامله ای به خاطر فرار از ربا باشد جایز نیست و محكوم به بطلان است .

آیت الله بهجت : بنابر احتیاط واجب باطل است[1].

3- مسأله : آیات عظام ‌خوئی ، اراكی ، گلپایگانی ، فاضل ، سیستانی ، صافی گلپایگانی ، تبریزی ، بهجت :

اگر فروشنده كالایش را نسیه بفروشد و مشتری را آزاد بگذارد و شرط نكند كه دوباره آنرا نقداً به قیمت كمتر از خرید به او بفروشد به طوری كه مشتری كاملاً مختار باشد كه‌كالایش را به هركس خواست بفروشد حال یكی از خریداران خود جناب فروشنده است ، خریدار با رضایت و طیب خاطر همان كالا را به شكل نقد به فروشنده اولیه بفروشد این معامله اشكال ندارد هر چند این كار برای فرار از ربا باشد .

همچنین است حكم اگر خریدار درضمن معامله نقد شرط نكند و بعد آن را نسیه به فروشنده بفروشد .

آیات عظام مرحوم امام ، مقام معظم رهبری ، نوری همدانی :

اگر فروشنده كالایش را نسیه بفروشد و مشتری را آزاد بگذارد و شرط نكند كه دوباره آنرا نقد به او بفروشد اشكال ندارد ولی اگر چنین معامله ای بخاطر فرار از ربا باشد جایز نیست و هر دو معامله محكوم به بطلان است ، همچنین است حكم اگر خریدار از بیع عینه استفاده نماید .

4-  سؤال : بعضی از افراد اقدام به فروش بعضی از املاك خود می‌كنند به این شرط كه دوباره آنرا از همان مشتری به قیمتی بیشتر از قیمتی كه خریده است خریداری كنند ، آیا این بیع صحیح است ؟

 جواب از مقام معظم رهبری : این نوع بیع صوری و وسیله‌ای برای دستیابی به قرض ربوی می باشد و لذا حرام و باطل است . بله اگر ملك خود را به طور جدّی و به نحو صحیح شرعی بفروشند و سپس اقدام به خرید نقدی یا نسیه آن به همان قیمت یا بیشتر از مشتری نمایند اشكال ندارد[2] .

5- سؤال : زید نیاز به پول دارد و عمرو بادام دارد زید بادام را از عمرو كیلیویی 460 تومان نسیه می‌خرد تا پول را پس از سه ماه به عمرو بد‌هد و در همان مجلس عمرو بادام را از زید كیلیویی 430 تومان نقد می‌خرد و پول را به زید می‌دهد حكم این مسأله چیست ؟

 جواب از آیت الله صافی گلپایگانی  : اگر معامله اول مشروط به معامله دوم باشد صحیح نیست[3] .

6-  سؤال: شخصی جنسی را از مغازه خودش نقداً به شخص دیگر می فروشد بدون تحویل جنس به مشتری سپس همان‌جنس را به صورت نسیه به مدت سه ماه با قیمت بالاتر خودش بر می‌دارد ، آیا جایز است ؟

جواب از آیت الله فاضل  : اگر قصد جدّی معامله را داشته باشند و سایر شرائط معامله محقّق باشد و در‌معامله اول شرط بر انجام معامله دوم نكرده باشند اشكال ندارد[4] .

7- زید فرشی را به مبلغ 200 هزار تومان از عمرو می خرد و پول آنرا می پردازد و شرط می كند كه همان فرش را كه خریده به مبلغ 220 هزار تومان به مدت چهار ماه بفروشد به خود عمرو ، آیا این معامله صحیح است و 20 هزار تومان سود كه می گیرد جایز است؟

 جواب از آیت الله اراكی : اگر بدون الزام و اشتراط معامله ثانی را واقع ساخته و از روی طیب نفس بوده صحیح است و سودی كه می گیرد حلال است واما اگر شرط كرده محل اشكال است[5].

8 - تذكّر  : اگر در بیع عینه جنس وزنی یا كیلی ( پیمانه ای ) است دو طرف معامله باید احكام قبض و تحویل كالا را مراعات نمایند .



.[1] تحریر الوسیلة ج1ص502 المرابحة م4 و ص492 القول فی النقد و النسیه م4

هدایة العباد آیت الله صافی ج1 م1869وم1919

هدایة العباد آیت الله گلپایگانی ج1م1870 و1920

وسیلة النجاة آیت الله بهجت ج1 ص483 المرابحة م4 و ص467 القول فی النقد و النسیه م4

منهاج الصالحین آیت الله سیستانی ج2م173

منهاج الصالحین آیات عظام خویی ، تبریزی ج2م164

منهاج الصالحین آیت الله وحید خراسانی ج3 م164

 

اجوبة الاستفتائات ص346و347س 1539 .[2]

جامع الاحكام ج 1ص336س 1153  .[3]

.[4] جامع المسائل ج 1ص259 س 1043

استفتائات از محضر آیت الله اراكی ص 129س 16  . [5]